Yazar "Bostan Ak, Dilhun" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Yayın
    Özel gereksinimli kardeşi olan bireylerin ebeveynleşme olgusu açısından incelenmesi
    (İstanbul Gedik Üniversitesi, 2023) Bostan Ak, Dilhun; Duman, Hakan
    Bu araştırmayla, özel gereksinimli kardeşi olan bireylerin ebeveynleşme olgusu açısından tipik gelişen kardeşi olanlara kıyasla ne denli farklılaştığını ve ebeveynleşmenin kardeşin özel gereksinimine göre değişip değişmediğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Ebeveynleşme olgusu, çocukların gelişim özelliklerinden beklenenin üstünde sorumluluk yüklenerek ebeveyn ve/veya kardeşlerinin fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını karşılamaya çalışması, yetişkinlere ait rolleri ve sorumlulukları üstlenmesi olarak tanımlanmaktadır. Bulgular, üç ayrı gruptan toplanan verilerin tek yönlü varyans analizi kullanılarak karşılaştırılmasıyla elde edilmiştir. Bu gruplar; görme engelli kardeşi olan, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı kardeşi olan ve kardeşinde herhangi bir özel gereksinim olmayan (tipik gelişen) yetişkinlerdir. Veri toplama aracı olarak Ebeveynleşme Envanteri kullanılmıştır. Gruplar, Ebeveynleşme Envanteri'nin alt boyutları olan Ebeveyn Odaklı Ebeveynleşme, Kardeş Odaklı Ebeveynleşme ve Algılanan Yarar/Uyum değişkenleri açısından karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, görme engelli ve OSB tanılı kardeşi olanların tipik gelişen kardeşi olanlara kıyasla daha fazla ebeveyn odaklı ve kardeş odaklı ebeveynleşme gösterdiği bulgulanmıştır. Ebeveynleşmenin algılanan yararı/uyum değişkeni açısından bakıldığında, tipik gelişen kardeşi olanların ebeveynleşmeyi OSB tanılı kardeşi olanlardan daha fazla yararlı algıladığı görülmüştür. Tipik gelişen kardeşi olanlarla görme engelli kardeşi olanlar arasında ebeveynleşmenin algılanan yararı/uyum değişkeni açısından bir fark bulunmamıştır. Görme engelli kardeşi olanların ebeveynleşmeyi OSB tanılı kardeşi olanlardan daha fazla yararlı algıladığı görülmüştür. Görme engelli ve OSB tanılı kardeşi olanlar arasında ebeveyn odaklı ve kardeş odaklı ebeveynleşme değişkenleri açısından fark bulunmamıştır. Özel gereksinimli kardeşi olanlarda ebeveynleşme olgusu cinsiyet, doğum sırası ve kardeş sayısı açısından da değerlendirilmiştir. Tüm bulgular alanyazın eşliğinde tartışılmıştır. Özel gereksinimli kardeşi olan bireylerle yapılan çalışmalar, kardeşin kendine özgü ihtiyaçlarının çocukluk ve yetişkinlik boyunca kardeş ilişkisini sıklıkla etkilediği göz önüne alındığında oldukça önem taşımaktadır. Gelecek araştırmalarda daha geniş bir örneklem ile çalışılması ve özel gereksinimli kardeşi olan bireylerde ebeveynleşme olgusu ile ilişkili faktörlerin incelenmesi önerilir.