Yazar "Fakhri, Farah Salah Fakhri" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Yayın
    Meşru savunmanın şartları, ölçülülük ilkesi, savunmanın sınırlarının aşılması
    (İstanbul Gedik Üniversitesi, 2023) Fakhri, Farah Salah Fakhri; Kesik, Ahmet
    Kendini savunma sadece insanlar için değil neredeyse tüm canlılar için içgüdüsel bir tepki ve koruma eylemidir. Ancak insanlar için söz konusu olan haklara yönelik haksız bir saldırı karşısında gerçekleştirilen savunma eylemi görünürde hukuka aykırı olsa dahi hukuka uygun olarak kabul edilerek savunma eylemi failinin meşru savunma hakkını kullandığı kabul edilmektedir. Zira "meşru savunma" kavramındaki meşruluk, esasen eylemin hukuka uygunluğu, yasal ve haklı olduğu anlamına gelmektedir. Meşru savunma hakkı, başta Anglo Sakson hukukunun uygulandığı ülkeler olmak üzere tüm hukuk sistemlerinde kabul edilen bir haktır. Meşru savunma hakkını kullanan kişi, savunmada bulunurken saldırı failinin yaralanması veya ölmesi gibi ağır sonuçlar çıkmasına rağmen cezalandırılmaması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda da savunma eyleminin meşru, haklı ve hukuka uygun olarak kabul edilmesi sıkı koşullara bağlanmıştır. Bu koşulların başında, kişinin hukuk düzeni ile korunan haklarından birisine karşı devam eden haksız bir saldırının varlığıdır. Dolaysıyla haksız bir saldırı olmadan meşru savunma hakkının kullanılmasından da bahsetmek mümkün olmayacaktır. Ayrıca haksız saldırının güncel, devam ediyor olması veyahut da ortaya çıkması ya da tekrarlanmasının kesin olması da bir şart olarak aranmaktadır. Görünürde haksız ve hukuka aykırı olsa da temelde hukuka uygun, haklı ve meşru olarak kabul edilen savunma eyleminde failin cezalandırılmaması için saldırıya dair koşulların aranması gerektiği gibi savunmaya dair de birtakım koşulların varlığı gereklidir. Bu şartların başında savunma için bir zorunluluk ve gereklilik halinin mevcut olması veya diğer bir anlatımla meşru savunma eyleminde bulunma dışında haksız saldırıdan kurtulma imkân veya olasılığının olmaması gereklidir. Ayrıca savunma eyleminin doğrudan haksız saldırıya ve saldırı failine yönelik gerçekleştirilmesi yanında, saldırı eyleminin ağırlığı, yönelmiş olduğu hukuki değer veya hak ile savunma eyleminin ağırlığı ve yönelmiş olduğu değer arasında bir orantı veya ölçünün de mutlaka bulunması gereklidir. Meşru savunma hakkının kullanılması bakımından saldırı eylemi ile savunma için gerekli koşulların birlikte mevcut olması gerekli olup, bu şartlardan biri veya birkaçının yokluğu, kişiyi meşru savunma kapsamından çıkaracak ve savunma eylemini hukuka uygunluk alanından çıkararak hukuka aykırı alana girecek ve kişiye ceza verilmesi söz konusu olacaktır. Diğer taraftan meşru savunma eyleminin gerçekleştirilmesi sırasında meşru savunma koşullarının varlığına rağmen kişinin saldırı ve savunma arasındaki orantı veya ölçüye uygun davranmaması hali ise meşru savunmada sınırın aşılması olarak değerlendirilecek ve savunma eyleminin hukuk düzeninin izin verdiği sınıra kadar olan kısmı meşru savunma hakkını kullanılması kapsamında olduğu için hukuka uygun olup, cezasızlık sonucu yaratmakta iken, sınırı aşan kısım ise hukuka aykırı olacaktır. Bununla birlikte fiilin o kısmının cezalandırılmasına dair bir hükmün olması halinde de faile indirim yapılmak suretiyle ceza verilmesi söz konusu olacaktır. Meşru savunmada ix sınırın aşılması halinde, savunma eylemi bir bütün olarak hukuka aykırı olarak kabul edilmeyecek, hukuka uygunluk sınırı içerisinde kalan kısmın cezasızlığı devam ederken, bu sınırı aşan kısım ise hukuka aykırılık veya cezalandırma sonucu ile karşı karşıya kalacaktır. Bu bağlamda çalışmamızda meşru savunma, meşru savunma türleri ve ölçülülük, savunmada sınırların aşılması, Türkiye ve Irak hukukunda meşru savunma konusunun karşılaştırılmasına dair bilgi ve açıklamalar sunulması amaçlanmıştır.