Yazar "Uzunlu, Murat" seçeneğine göre listele
Listeleniyor 1 - 2 / 2
Sayfa Başına Sonuç
Sıralama seçenekleri
Yayın Çeviklik ve rekabet avantajı ilişkisinde işletme büyüklüğünün etkisi(Nişantaşı Üniversitesi, 2024) Özdemir, İsmail; Uzunlu, MuratGünümüzün hızla değişen, dinamik ve belirsiz iş dünyasında, işletmelerin pazar koşullarına hızla uyum sağlamaları ve rekabetçi bir üstünlük elde etmeleri, ancak çevik olmaları ile mümkündür. Bu bakımdan çeviklik ve rekabet avantajı arasındaki ilişki araştırmaya değer bir konudur. Bu çalışma, işletmelerde çeviklik ile rekabet avantajı arasındaki ilişkiyi ve işletme büyüklüğünün bu ilişki üzerindeki düzenleyici etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmaya yönelik veriler, İstanbul ve Kocaeli'nde konuşlu işletmelerde stratejik karar alma süreçlerinde yer alan yönetici pozisyonundaki çalışanlardan anket yoluyla elde edilmiştir. Veri toplama sürecinde öncelikle anket tasarım çalışması yapılmış ve İstanbul Gedik Üniversitesinin Etik Kurul onayı alınmıştır. Toplanan veriler güvenilirlik düzeyi yüksek Cronbach Alpha değerine sahiptir. Toplanan veriler normal dağılım özelliği göstermediğinden, çalışmada parametrik olmayan istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bulgular çeviklik ile rekabet avantajı arasında orta düzeyde pozitif bir ilişkiye işaret etmektedir (Spearman korelasyon katsayısı: 0.544, p<0.005). İşletme büyüklüğünün bu ilişkide düzenleyici etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çeviklik ve rekabet avantajı arasındaki ilişki büyük işletmelerde, küçük ve orta ölçekli işletmelere göre daha güçlüdür. Farklı büyüklükteki işletmeler arasında rekabet avantajı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiş ancak, çeviklik açısından böyle bir farklılık bulunamamıştır.Yayın Tedarik zinciri entegrasyonu ile rekabet avantajı ilişkisinde çevikliğin aracı değişken etkisi(İstanbul Gedik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Uzunlu, Murat; Özdemir, İsmailBu çalışma, Türkiye'nin İstanbul ve Kocaeli bölgelerinde faaliyet gösteren çeşitli sektörlerden 440 işletmenin orta ve üst düzey yöneticilerinden toplanan anket verilerine dayanarak, tedarik zinciri entegrasyonu ile rekabet avantajı arasındaki ilişkiyi çeviklik aracı değişkini bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tedarik zinciri entegrasyonu (TZE), işletmelerin tedarikçiler, üreticiler, distribütörler ve müşteriler arasındaki finans, malzeme ve bilgi akışlarını uyumlu hâle getirmesini ve nihai tüketiciye kadar tüm süreci entegre biçimde yönetmesini ifade eder. Rekabet avantajı (RA) ise bir işletmenin rakiplerinden daha iyi performans göstermesini sağlayan maliyet, hız, kalite veya farklılaşma gibi stratejik faktörlerle ilintilidir. Çeviklik, işletmenin belirsiz ve hızla değişen pazar koşullarına uyum sağlama becerisi olarak tanımlanır ve yalnızca kısa vadede tepki vermekle kalmayıp, uzun vadede bu değişimleri fırsata dönüştürebilme yeteneğini de kapsar. Çalışmanın temel sorusu, TZE'nin işletmelere sağladığı potansiyel faydaların ne ölçüde doğrudan rekabet avantajına dönüştüğü ve bu dönüşümde çevik organizasyon yapısının aracı (mediating) bir rol oynayıp oynamadığı şeklinde özetlenebilir. Araştırma kapsamında öncelikle tedarik zinciri entegrasyonunun alt boyutları olan iç, dış, tedarikçi ve müşteri entegrasyonu kuramsal olarak ele alınmıştır. Bu literatür incelemesi göstermektedir ki, iç entegrasyon sayesinde kurum içindeki departmanlar ve fonksiyonlar arasında bilgi ve kaynak paylaşımı kolaylaşmakta, karar alma ve uygulama süreçleri hızlanmakta, böylece işletmeler operasyonel süreçlerinin etkinliğini artırabilmekte ve daha esnek planlama yapabilmektedir. Dış entegrasyon, işletmelerin hem tedarikçiler hem de müşterilerle stratejik iş birlikleri kurarak malzeme ve bilgi akışındaki koordinasyonu artırmasını ifade eder. Bu yaklaşım genellikle müşteri memnuniyetini artırır, pazar talebindeki ani dalgalanmalara karşı daha hızlı tepki verilmesini sağlar. Tedarikçilerle entegrasyon ise işletmelerin ürüne dair kalite, tasarım ve üretim süreçlerinde tedarikçilerle yakın iş birliği içerisinde olmasını içerir. Bu durum inovasyon hızını artırabilir ve toplam maliyet avantajı yaratabilir. Son olarak müşterilerle entegrasyon, müşteri ihtiyaç ve beklentilerine uygun özelleştirilmiş ürün ve hizmetlerin geliştirilmesine olanak tanıyarak müşteri sadakatini ve marka imajını güçlendirir. Tedarik zinciri entegrasyonunun tüm bu unsurları, rekabet avantajını doğrudan destekleyebilmekle birlikte, yüksek entegrasyon düzeyinin her zaman hızlı tepki verme veya yenilik getirme kapasitesiyle örtüşmediğine dair tartışmalar da mevcuttur. Aşırı ya da katı entegrasyon, bürokratik oluşumlar yaratmak veya dış paydaşlara yüksek bağımlılık gibi riskler doğurabilir. Literatürde, bu noktada çeviklik kavramının devreye girerek işletmelerin hem iş birliği hem de esneklik düzeyini artırdığı görülmektedir. Çeviklik, kaynak-temelli yaklaşım ile dinamik yetenekler perspektifi çerçevesinde, işletmelerin belirsiz ortamlarda stratejik kaynaklarını yeniden yapılandırmasına ve değişen piyasa koşullarına hızla uyum sağlamasına imkân tanır. Bir başka deyişle, TZE'nin sağladığı operasyonel verimlilik ve hız, ancak çevik bir anlayış ve yenilikçi bakış açısıyla desteklendiğinde gerçek anlamda rekabet avantajına dönüşebilir. Bu çalışmada anket formu, önceki araştırmalarda geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış ölçeklerden yararlanılarak üç ana bölüme ayrılmıştır: Tedarik Zinciri Entegrasyonu Ölçeği (16 madde ve dört boyut), Çeviklik Ölçeği (8 madde) ve Rekabet Avantajı Ölçeği (6 madde). Verilerin toplandığı 440 işletme; farklı sektörlerden (imalat, bilişim, otomotiv, savunma, lojistik, finans vb.) ve farklı ölçeklerden (KOBİ ve büyük işletmeler) seçilerek örneklem çeşitliliği artırılmıştır. Analiz sürecinde SPSS ve AMOS yazılımlarıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, ölçeklerin yapı geçerliliği onaylanmış, Cronbach's Alpha katsayıları incelenerek ölçeklerin güvenilirlik seviyelerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ardından korelasyon ve regresyon analizleri, son olarak da Hayes Process yöntemiyle aracılık testleri yürütülmüştür. Bulgular, tedarik zinciri entegrasyonunun rekabet avantajı üzerinde doğrudan ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. İç entegrasyonla birlikte işletmelerin organizasyonel etkililiği artarken, dış entegrasyon müşterilere ve tedarikçilere yönelik süreçlerin uyumunu kuvvetlendirmektedir. Tedarikçilerle ve müşterilerle entegrasyonun işletmelerin rekabetçi konumuna katkısı da istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Öte yandan, çevikliğin tek başına rekabet avantajını destekleyen önemli bir faktör olduğu ve TZE ile RA arasındaki ilişkide "kısmi" veya "tam" aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Özellikle tedarikçi ve müşteri entegrasyonunda çevikliğin "tam aracılık" etkisi, bu iki paydaşla kurulacak derin iş birliklerinin ancak çevik bir yönetim anlayışıyla sürdürülebilir rekabet avantajına dönüşeceğini göstermektedir. İç ve dış entegrasyonda ise çeviklik kısmi aracılık rolü üstlenerek işletmelerin doğrudan elde ettiği faydaları hız ve esneklikle pekiştirmiştir. Sonuç olarak çalışma, tedarik zinciri entegrasyonundan kaynaklanan operasyonel verimlilik ve maliyet avantajlarının, çevik iş süreçleri ile birleştirildiğinde işletmeler için daha güçlü ve sürdürülebilir bir rekabet avantajı yarattığına işaret etmektedir. Modeldeki bulgular, entegre tedarik zincirlerinin değişen pazar koşullarına hızlı uyum gösterebilecek şekilde tasarlanması gerektiğini ve çeviklik yaklaşımının bu tasarımın vazgeçilmez bir tamamlayıcısı olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda, işletmelerin bir yandan teknoloji yatırımları ve süreç iyileştirmeleriyle tedarik zincirlerini bütünleştirirken, diğer yandan örgütsel kültürü ve liderlik anlayışını çeviklik boyutunda yeniden yapılandırması önerilmektedir. Bu yaklaşım, belirsiz pazar ortamında kalıcı rekabet avantajı sağlamak için büyük önem taşımaktadır.
