Yazar "Varli, Yonca" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Yayın
    Art deco akımının seçilmiş yapı cepheleri üzerinden incelenmesi: İstanbul Kadıköy yerleşimi örneği
    (İstanbul Gedik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Varli, Yonca; Erkan Bursa, Pınar
    1925 yılındaki Paris Sergisi ile tanınmaya başlanan Art Deco akımı, kendisinden önceki dönemlerin kültürel, sanat ve mimari ortamından ilham almıştır. Avrupa ve Amerika'da etkili olduğu dönem, Türkiye'nin Erken Cumhuriyet Dönemi'ne denk gelmektedir. Dünyanın birçok yerine yayılan akımın izleri, İstanbul ve Ankara başta olmak üzere modernleşme eğiliminde bulunan Türkiye Cumhuriyeti'nde de görülmeye başlanmıştır. Mimari, iç mimari, sinema ve performans sanatları gibi pek çok alanda örnekleri verilen Art Deco, 1930'lu yıllarda İstanbul'un ticari, otel, sinema, konut ve kamu yapılarında belirmiştir. Tez kapsamında Kadıköy ilçesindeki yapı cepheleri üzerinden bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Çalışma, çoğunlukla Moda semtindeki yapıları kapsamakla birlikte yalnızca bu bölgeyle sınırlı kalmamış; Kadıköy Çarşısı ve çevresindeki Art Deco akımının izlerini taşıyan yapılar da değerlendirmeye alınmıştır. Yüzyıllarca bağlık ve mesire yeri olan Moda, Tanzimat Fermanı'nın ilanı sonrasında 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ortaya çıkan siyasi, ekonomik ve toplumsal değişimlerle kentsel bakımdan gelişmeye başlamıştır. Genel olarak Türk, Rum, Ermeni ve Yahudilerin yaşadığı bölgede Levanten nüfusun artması mimari çevreyi etkilemiştir. 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında İstanbul'da hâkim olan mimari üsluplar, Kadıköy'de de görülmüştür. Kadıköy'de son yüzyılda meydana gelen kentsel değişim ve yıkımlar nedeniyle geçmiş dönemlerin üslubunu taşıyan yapıların tamamı günümüze ulaşamamıştır. Bu bağlamda bölgede ayakta kalabilen Art Deco yapılarının incelenmesi önemli bir araştırma konusu olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Art Deco akımının etkili olduğu 12 yapı tespit edilmiştir. Bunlardan biri Kadıköy İskelesi'nde, üçü Kadıköy Çarşısı'nda, geri kalanlar ise Moda ve çevresinde bulunmaktadır. Çalışmadaki söz konusu yapılardan bazıları tescilsizdir ve kentsel hafızadan silinmeyecek şekilde belgelenerek korunmaya ihtiyaçları olduğu aşikârdır. Bu nedenle yapıların belgelenmesi ve kayıt altına alınması tezin amaçları arasında yer almaktadır. Bitişik nizamlı yapılarda Art Deco etkisi özellikle ana cephede yoğunlaştığından yalnızca giriş cepheleri değerlendirmeye alınmıştır. Yapıların cephe çizimleri, Autocad programında ölçeklendirilen fotoğraflar üzerinden yapılmıştır. Arşiv ve kütüphanelerden temin edinilen görsel ve yazılı kaynaklar, yerinde mevcut durum analizi ve fotoğraflama yöntemleri kullanılarak yapı cephelerindeki Art Deco etkileri incelenmiştir. Yapıların giriş kapısından çatı detayına, korkuluğundan parapet detayına kadar tüm cephe elemanları analiz edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen yapılar Art Deco etkisinin izlerini taşımaktadır. Sade, düz cepheler yerine kademeli biçimleniş, geometrik motif ve geometrik formlar ön plana çıkmıştır.