Bir aile sağlığı merkezine başvuran 0-4 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin çocukluk dönemi aşılarıyla ilgili aşı tereddüdü ve aşı reddinin belirlenmesi

Bu çalışma, 0-4 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin aşı tereddüdü ve aşı reddi nedenlerini ve bunlara etki eden faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmanın verileri, Eylül-Aralık 2024 tarihleri arasında İstanbul Hilmi Şahin Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, 0-4 yaş arası çocuğa sahip 249 ebeveyn ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, DSÖ SAGE Aşı Tereddüdü Ölçeği ve Aşı Karşıtlığı Ölçeği kullanılmıştır. Aşı Karşıtlığı Ölçeğinin toplam ortalama puanı 46,807 ± 16,377, DSÖ SAGE Aşı Tereddüdü Ölçeği toplam puan ortalaması ise 14,00±7,69 olarak bulunmuştur. Aşı tereddüdü toplam puanının, aşı karşıtlığı toplam puanı üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi olmuştur (B=1,684; SE=0,083; β=0,791; t=20,291; p<0,001). Aşı tereddüdü puanları, aşı karşıtlığı puanlarındaki toplam varyansın %62,4'ünü açıklamıştır (R²=0,624). Katılımcıların yaş ortalaması 33,55±5,39,%83,5'i kadın, %63,5'i üniversite ve üzeri eğitime sahiptir. %89,6'sı rutin aşıları yaptırdığını belirtmiş, %10,4'ü ise aşıları reddetmiştir. En çok reddedilen aşılar Beşli Karma (%76,9) ve KPA (%69,2) olmuştur.Aşı güvenliği konusunda endişesi olanların oranı %30,5 olup, bu bireylerin aşı tereddüdü ve karşıtlığı puanları anlamlı derecede yüksektir (p<0.001). Aşı tereddüdü ve aşı reddi ile ebeveynlerin eğitim, gelir durumu, aşı güvenliği algısı gibi faktörler arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Bu bulgular, ebeveynlerin aşı kabulünü arttırmak için kişiselleştirilmiş eğitim stratejileri geliştirilmesini desteklemektedir.

This study aims to determine the reasons for vaccine hesitancy and refusal among parents of children aged 0-4 years and the factors affecting them. Data for this descriptive and cross-sectional study were collected through face-to-face interviews from 249 parents of children aged 0-4 years who applied to Istanbul Hilmi Şahin Family Health Center (FHC) between September and December 2024. The Introductory Information Form, WHO SAGE Vaccine Hesitancy Scale, and Vaccine Opposition Scale were used as data collection tools. The total mean score of the Vaccine Hesitancy Scale was 46.807 ± 16.377, and the total mean score of the WHO SAGE Vaccine Hesitancy Scale was 14.00 ± 7.69. The total vaccine hesitancy score had a significant predictive effect on the total vaccine opposition score (B=1.684; SE=0.083; β=0.791; t=20.291; p<0.001). Vaccine hesitancy scores explained 62.4% of the total variance in vaccine opposition scores (R²=0.624). The mean age of the participants was 33.55±5.39 years; 83.5% were female, 63.5% had a university degree or higher. 89.6% stated that they had routine vaccinations, and 10.4% refused vaccinations. The most rejected vaccines were the DTaP-IPV/Hib (76.9%) and PCV13 (69.2%). The rate of those who are concerned about vaccine safety is 30.5%, and these individuals have significantly higher vaccine hesitancy and opposition scores (p<0.001). Significant relationships were found between vaccine hesitancy and refusal and factors such as the education level of the parents, the income status, and the perception of vaccine safety. These findings support the development of personalized education strategies to increase the vaccine acceptance of parents.