Psikosomatik hastalıklarla stres arasındaki ilişkide duygusal şemaların aracı rolü

Bu çalışmada psikosomatik hastalıkların stres ile ilişkisinde duygusal şemaların aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Temel amaçla beraber katılımcıların stres düzeyinin, sahip oldukları duygusal şemalarının ve somatizasyonlarının sosyo-demografik özelliklerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermeme durumunun incelenmesi de amaçlanmıştır. İlişkisel tarama olarak tasarlanan araştırmaya 18 yaş üstü 350 kişi katılmıştır. Katılımcılara sosyo-demografik veri formu, Leahy Duygusal Şema Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Somatizasyon ölçeği dağıtılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 30.0 programı ile araştırmacı tarafından analiz edilmiştir. Çalışmada anlaşılabilirlik duygusal şemasının psikosomatik hastalıklar ve stres arasında kısmi aracı rolü olduğu gözlenmiştir. Duygusal şemalar ile stres alt boyutları ve duygusal şemalar ile somatizasyon arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Stres düzeyi, duygusal şemalar ve somatizasyon sosyo-demografik özelliklere göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Kadınların daha fazla suçluluk, hislerin kabullenilmesi gibi şemalara sahip oldukları, erkeklerin ise duygulardan kaçınma şemasını daha yaygın olarak benimsediği bulunmuştur. Daha önce ruhsal bir sıkıntı yaşamadığını belirten bireylerin, onaylanma ve duyguları zararlı görme gibi şemalarla daha sık ilişkilendirildiği tespit edilmiştir. Stres düzeyi ile gelir düzeyi arasında bir ilişki bulunmuş, gelir düzeyi yüksek olan bireylerin daha yüksek yetersiz öz yeterlilik algısına sahip olduğu, düşük gelir düzeyi olan bireylerin ise daha fazla rahatsızlık hissettikleri belirlenmiştir.

This study aimed to examine the mediating role of emotional schemas in the relationship between psychosomatic disorders and stress. In addition to the primary objective, the study also sought to investigate whether the participants' stress levels, emotional schemas, and somatization exhibited significant differences based on their socio-demographic characteristics. The study was designed as a relational survey and included 350 participants aged 18 and above. Participants were provided with a socio-demographic data form, the Leahy Emotional Schema Scale, the Perceived Stress Scale, and the Somatization Scale. The data obtained were analyzed using SPSS 30.0 by the researcher. The study found that the emotional schema of comprehensibility partially mediated the relationship between psychosomatic disorders and stress. Significant relationships were observed between emotional schemas and stress sub-dimensions, as well as between emotional schemas and somatization. Stress levels, emotional schemas, and somatization varied significantly based on socio-demographic characteristics. It was found that women were more likely to have schemas such as guilt and acceptance of feelings, while men more commonly adopted the schema of emotional avoidance. Individuals who reported never having experienced mental distress were more frequently associated with schemas such as approval-seeking and perceiving emotions as harmful. A relationship was found between stress levels and income level, with higher-income individuals having a higher perception of inadequate self-efficacy, while lower-income individuals experienced more discomfort.