BRICS ülkelerinde hukukun üstünlüğü ve bazı makro ekonomik göstergelerin borsa performansı ile ilişkisi

Bu çalışmada, BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan Çin ve Güney Afrika) ülkelerinde hukukun üstünlüğü, borsa endeksleri, enflasyon, kişi başına gayrisafi yurtiçi hâsıla ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki nedensellik ilişkileri, yatay-kesit bağımlılığını dikkate alan hem ülke bazlı hem de panel için sonuç üreten ikinci nesil panel veri yöntemlerinden Konya (2006) panel nedensellik analizi ile 2012- 2023 dönemi için yıllık veriler kullanılarak araştırılmıştır. Literatürde hukukun üstünlüğünün borsa performansı ile ilişkisini araştıran tez çalışmasının bulunmaması literatürde bu yöndeki boşluğun doldurulmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada BRICS ülkeleri'nin majör endeksleri bağımlı değişken olarak, hukukun üstünlüğü, enflasyon, kişi başına gayrisafi yurtiçi hâsıla ve doğrudan yabancı yatırımlar ise bağımsız değişken olarak analize dâhil edilmiştir. Çalışmada öncelikle değişkenlere yatay-kesit bağımlılığı testleri ve homojenite testleri uygulanmıştır. Sonrasında değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi için yatay kesit bağımlılığını dikkate alan Konya (2006) panel nedensellik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde tezin konusuna, amacına, hipotezlere ve konu ile ilgili önceden yapılmış bilimsel çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde hukukun üstünlüğü kavramı ele alınmış, hukukun üstünlüğü bileşenleri ve ölçülmesi konusu açıklanmıştır. Üçüncü bölümde BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) ülkelerinin ekonomileri, finansal piyasaları ve WJP skorları hakkında bilgi sunulmuştur. Dördüncü bölüm çalışmanın ekonometrik analiz ve bulgular kısmını oluşturmuştur. Analizde kullanılan veri seti açıklanmış, analize dair ekonometrik model paylaşılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın analizinde kullanılan yöntemlere yer verilmiş ve analiz sonuçlarına bağlı olarak bulgular kısmı oluşturulmuştur. Beşinci bölüm çalışmanın sonuç bölümüdür. Konya (2006) nedensellik testi panel sonuçlarına göre BRICS ülkelerinde doğrudan yabancı yatırımlardan borsa endeksleri ve kişi başına gayrisafi yurtiçi hasılaya tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bununla birlikte bu ülkelerde hukukun üstünlüğünden de doğrudan yabancı yatırımlara tek yönlü nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Buna göre BRICS ülkelerinde doğrudan yabancı yatırımlar, borsa endeksleri ve kişi başına gayrisafi yurtiçi hasılanın nedeni iken, hukukun üstünlüğü de doğrudan yabancı yatırımların nedenidir. Çalışmanın kanun düzenleyicileri, politika uygulayıcıları, ulusal ve uluslararası yatırımcılar için faydalı olacağı düşünülmektedir.

This study investigates the causal relationships between the rule of law, stock market indices, inflation, GDP per capita, and foreign direct investments in the BRICS countries (Brazil, Russia, India, China, and South Africa), using annual data for the period 2012-2023. The analysis was performed using second-generation panel data methods that account for cross-sectional dependence, including the Konya (2006) panel causality analysis, both for country-specific and panel results. The absence of a thesis study in the literature examining the relationship between the rule of law and stock market performance is expected to contribute to filling this gap in the literature. In this study, the major stock indices of the BRICS countries are included as dependent variables, while the rule of law, inflation, GDP per capita, and foreign direct investments are considered independent variables. Initially, cross-sectional dependence tests and homogeneity tests were applied to the variables. Subsequently, the Konya (2006) panel causality analysis was applied to examine the causal relationships between the variables, considering cross-sectional dependence. The first section of the study presents the topic, objectives, hypotheses, and previous scientific studies related to the subject. The second section discusses the concept of the rule of law, its components, and methods of measurement. The third section provides information on the economies and financial markets of the BRICS countries. The fourth section presents the econometric analysis and findings of the study, explaining the dataset used and sharing the econometric model. This section also describes the methods applied in the analysis, followed by the findings based on the analysis results. The fifth section concludes the study. According to the results of the Konya (2006) causality test, a one-way causal relationship was found from foreign direct investments to stock indices and GDP per capita in the BRICS countries. Additionally, a one-way causal relationship from the rule of law to foreign direct investments was also detected in these countries. According to these findings, in the BRICS countries, foreign direct investments, stock indices, and GDP per capita are causes, while the rule of law is a cause of foreign direct investments. The findings are expected to be beneficial for policymakers, legislators, national and international investors.