Jinekolojik kanserli hastaların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin yaşam kalitesi ve özbakım gücüne etkisi

Bu araştırma, jinekolojik kanserli hastaların depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin yaşam kalitesi ve özbakım gücüne etkisinin incelemek amacıyla yapıldı. Kesitsel tipteki araştırma, 20 Şubat – 30 Eylül 2024 tarihleri arasında, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları Polikliniği'ne ve Kadın Hastalıkları Servisi'ne başvuran 182 jinekolojik kanserli hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASÖ-21), Yaşam Kalitesi Endeksi Kanser Uyarlaması-III (QOL-CV) ve ÖzBakım Gücü Ölçeği (ÖBGÖ) ile elde edildi. Verilerin analizinde, tanımlayıcı analizler, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Scheffe post-hoc test, Pearson korelasyon testi ve çok değişkenli doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Araştırmaya katılan jinekolojik kanserli hastaların yaş ortalaması 53,85 ± 10,20'tir. Hastaların Stres, Anksiyete ve Depresyon alt boyutları puan ortalamaları sırasıyla 11,14±5,88, 9,97±6,19 ve 9,38±5,89, ÖBGÖ toplam puan ortalamasının 70,18±35,42 ve QOL-CV toplam puan ortalamasının 19,31±6,47 olduğu belirlendi. Hastaların öz bakım gücü ile stres (r=-0,446), anksiyete (r=-0,491) ve depresyon (r=- 0,549) düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu saptandı (p<0,001). Yaşam kalitesi düzeyi ile stres (r=-0,529), anksiyete (r=-0,451) ve depresyon (r=-0,597) düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu bulundu (p<0.001). Hastaların depresyon, anksiyete, stres, öz bakım gücü ve yaşam kalitesi düzeylerine etki eden bağımsız değişkenlerin belirlenmesi amacıyla adım adım yöntemiyle çoklu doğrusal regresyon modeli uygulanmış olup, modelde bağımsız değişkenler, bağımlı değişkendeki toplam değişimin sırasıyla %62,2'sini, %22,7'sini, %20,4'ünü, %53,6'sını ve %73,7'sini açıkladığı bulundu. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, jinekolojik kanserli hastaların depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri arttıkça, yaşam kalitesi ve özbakım gücü azalmaktadır. Bu sonuç doğrultusunda, jinekolojik kanserli hastaların tanı, tedavi ve takip süreçlerinde kadın sağlığı ve hastalıkları hemşirelerinin depresyon, anksiyete ve stres, yaşam kalitesi ve özbakım gücünü sorgulaması, hemşirelik bakım süreçlerini planlaması, uygulaması ve değerlendirilmesi önerilmektedir.

This study was conducted to examine the effects of depression, anxiety and stress levels on quality of life and self-care agency of patients with gynecological cancer. The cross-sectional study was conducted with 182 gynecological cancer patients who applied to the Gynecology and Pediatrics Clinic and the Gynecology and Pediatrics Service of Marmara University Pendik Training and Research Hospital between February 20 and September 30, 2024. Research data were obtained using Personal Information Form, Depression, Anxiety, Stress Scale (DASS-21), Quality of Life Index Cancer Adaptation-III (QOL-CV) and Self-Care Agency Scale (SCAS). Descriptive analyses, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Scheffe post-hoc test, Pearson correlation test and multivariate linear regression analysis were used in the analysis of data. The mean age of gynecological cancer patients in the study was 53.85 ± 10.20. The mean scores of the patients in the Stress, Anxiety and Depression sub-dimensions were 11.14±5.88, 9.97±6.19 and 9.38±5.89, respectively, the mean total score of the SCAS was 70.18±35.42 and the mean total score of the QOL-CV was 19.31±6.47. A statistically significant and negative correlation was found between the patients' selfcare agency and the levels of stress (r=-0.446), anxiety (r=-0.491) and depression (r=- 0.549) (p<0.001). A statistically significant and negative correlation was found between the level of quality of life and the levels of stress (r=-0.529), anxiety (r=-0.451) and depression (r=-0.597) (p<0.001). A multiple linear regression model was applied with the stepwise method to determine the independent variables affecting the patients' depression, anxiety, stress, self-care agency and quality of life levels, and it was found that the independent variablesin the model explained 62.2%, 22.7%, 20.4%, 53.6% and 73.7% of the total change in the dependent variable, respectively. According to the findings obtained from the study, as the depression, anxiety and stress levels of gynecological cancer patients increase, their quality of life and selfcare ability decrease. In line with this result, it is recommended that women's health and diseases nurses assess depression, anxiety and stress, quality of life and self-care ability during the diagnosis, treatment and follow-up processes of gynecological cancer patients and plan, implement, and evaluate nursing care processes accordingly.