Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Koleksiyonu

Bu koleksiyon için kalıcı URI

https://hdl.handle.net/11501/17

Listeleniyor 1 - 20 / 110

Spatial representations of ecological vandalism in dystopian science fiction cinema
(Nilay OZSAVAS ULUCAY, 2026) Türkmen, Anday
This study examines the relationship between ecological vandalism and spatial representation in dystopian science fiction cinema. Adopting a qualitative research design, the study utilizes Seymour Chatman's narrative analysis framework. The film universe of the study comprises dystopian science fiction works that thematically address the spatial consequences of ecological disasters. From this universe, three films were selected using purposeful sampling based on specific theoretical and content-related criteria. The selected films are: A Boy and His Dog (1975), Waterworld (1995), and Snowpiercer (2013). The analysis indicates that ecological vandalism transforms space into fragmented, mobile, or enclosed structures, and these transformations shape the cinematic narrative through atmosphere, plot structure, and symbolic representations. This study reveals cinema's spatial representation of ecological crises, contributing to ecocritical film studies and offering new insights into the intersection of environment, narrative, and visual culture.
Alternative space construction through creative mapping: the design potential of cinematic narratives in the case of Alice in Wonderland
(Centro de investigacion de la Facultad de Arquitectura y Urbanismo, Universidad de Cuenca, 2026) Başçı, Selva
This study aimed to integrate fantastical cinematic narratives into alternative spatial constructs using creative spatial mapping methods. In a design application conducted with Interior Architecture students using the film Alice in Wonderland as an example, mapping was used as a tool for analyzing the existing narrative and generating new spaces based on this analysis. The findings show that, despite being based on the same narrative, distinct spaces with clear formal and semantic differences were produced. Consequently, creative spatial mapping is considered a flexible and productive design tool that enables the reinterpretation of fictional worlds, and a qualified approach that supports creative thinking in design education.
Transformation of historical and spatial identity in the process of repurposing: the case of Cendere art museum
(2025) Yıldız, Neslihan; Kılıçaslan, Mert
The adaptive reuse of industrial buildings is of great importance in terms of preserving industrial heritage and ensuring spatial continuity in the process of rapid urbanization. This study analyzes the conversion of the former Cendere Water Pumping Station, an important industrial building located in Sarıyer, Istanbul, and built in 1902, into the Cendere Art Museum. Following a comprehensive restoration and adaptive reuse process, the building reopened as a museum on October 24, 2022. The primary objective of this research is to critically analyze, through a single case study, the demonstrable impact of adaptive reuse on the spatial and functional character of a historic industrial building. The research specifically examines the interaction between the reuse process, spatial identity transformation, and cultural sustainability within the framework of the Cendere Art Museum. To address this, a unique evaluation framework integrating six key parameters derived from the literature was developed and applied. This holistic model is designed to systematically analyze the multi-layered transformation of spatial identity. The study employs a qualitative methodology. Primary data collection tools included site observations (conducted across three distinct dates in 2024), visual documentation analysis, and a SWOT analysis whose rigor was enhanced through data triangulation. The structure was assessed based on six main spatial parameters: structural features, functional compliance, lighting and air conditioning, historical and aesthetic values, contextual integration, and technological infrastructure. The collected data were analyzed under the themes of spatial identity, the adaptive reuse process, and cultural sustainability. The adaptive reuse process contributed to the continuity of spatial memory by preserving original industrial elements, such as the facade form and the load-bearing system. High ceilings and wide spans provided crucial spatial flexibility for exhibitions and events. However, modern additions, such as glass facade extensions and certain interior modifications, were found to have partially detracted from aesthetic coherence. The structure's conversion into a social gathering space (including a library and workshops) made a positive contribution to cultural sustainability by integrating historical heritage into public use scenarios. The developed six-parameter methodological model provided a strategic framework for the systematic identification of the building's strengths and weaknesses. The study demonstrates that adaptive reuse can transform historical buildings into a dynamic presence that meets contemporary needs while preserving their spatial identity. The proposed multi-dimensional analysis model is considered a valid tool for re- evaluating cultural heritage structures based on principles of spatial sustainability and contextual sensitivity. Future research is recommended to focus on collecting quantitative data on aspects such as user satisfaction, energy performance, and social dimensions to enable a more in-depth analysis of spatial identity.
Ticarileşmenin mutfak kültürüne yansımaları: Abhaz mutfağı
(2025) Diken Çolak, Büşra; Yarmacı Güvenç, Nihan
Mutfak kültürlerinin şekillenmesinde etkili olan göç, Türk mutfağının gelişimini de etkilemiştir. Bunlardan biri de yerli kültürle etkileşimde olmasına rağmen kendi kültürel kimliklerini kaybetmeden sonraki nesillere aktaran Abhazlardır. Mutfak mirasının bütünlüğünün korunmasında ticarileşme faaliyetleri tehdit olarak görülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, İstanbul’daki Abhaz restoranları üzerinden ticari faaliyetlerin Abhaz mutfak kültürü üzerindeki etkisini tespit etmektir. Çalışmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmış olup araştırma deseni olarak kültür analizi kullanılmıştır. Çalışmanın evreni, İstanbul’da Abhaz mutfağı alanında hizmet veren restoran işletmeleridir. Örnekleminin belirlenmesinde amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi kullanılmıştır. İstanbul’da Abhaz mutfağı sunan iki farklı restoran işletmesi ile 14 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile elde edilen veriler doğrultusunda ticarileşmenin Abhaz mutfağı sunan işletmelerde yarattığı değişimler; geleneksel ürün değişimi, coğrafi etkiye göre değişim, geleneksel yemek adı değişimi ve tüketici damak tadına göre değişim olmak üzere kategorilere ayrılmıştır. Ayrıca İşletmelerde sevilerek tüketilen geleneksel Abhaz yemekleri arasında Haluj, Abısta, Akudrışşı ve Aktuı Sızbal’ın yer aldığı Acıka’nın ise Abhaz mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olduğu sonucuna varılmıştır.
Ön üretimli deprem konutlarında yapım sistemi ve malzeme seçim ölçütlerinin DEMATEL analiz ile incelenmesi
(2025) Cüre, Gamze Nur; Kolbay, Sevda Duygu
Depremler, kısa sürede çok sayıda konut üretimini gerektiren afetlerdir. Bu süreçte ön üretimli yapım sistemleri, geçici konut çözümlerini hızlı ve organize biçimde sağlayabilmektedir. Ancak bu yapılar, çoğunlukla standart üretim tekniklerine dayandığından bulundukları çevresel koşullara uyum, yerleşme dokusuyla bütünleşme ve kullanıcı gereksinimlerine yanıt verme açısından yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada, farklı dönem ve coğrafyalarda uygulanmış ön üretimli yapı örnekleri üzerinden, yapım sistemi ve malzeme seçim ölçütleri incelenmiş; karar verme sürecinde etki ağırlığı sınanmıştır. Yapı tasarımını etkileyen çok sayıda değişkenin birbirleriyle ilişkisel düzeyde analiz edilebilmesi amacıyla DEMATEL yöntemi kullanılmış ve kriterler arası etkileşimsel bağıntılar değerlendirilmiştir. Bu hedefle öncelikle uygulama örneklerine ilişkin tasarım verileri toplanmış, ardından yapım sistemi ve malzeme seçimini etkileyen etkenleri belirlemeye yönelik analiz süreci yürütülmüştür. DEMATEL tekniğiyle elde edilen bulgular doğrultusunda, afet sonrası barınma yapılarının sadece dayanıklılık ve hız gibi teknik ölçütlerin yanı sıra bağlama uyum, çevresel sürdürülebilirlik, yeniden kullanım potansiyeli gibi çok boyutlu ölçütlerin tasarım sürecinde etkin ağırlık oranları incelenmiştir. Böylece, afet sonrası yapı üretiminde bütüncül karar verme süreçlerine yönelik stratejik ilkeler ortaya konmuştur.
Coğrafi işaretli ürünlerin tanıtımında dijital pazarlama iletişiminin kullanılması: Balıkesir zeytinyağları örneği
(Pamukkale Üniversitesi, 2025) Diken Çolak, Büşra; Evren, Seray; Şengül, Şenay
Ürünlerin içeriği ve kalitesi açısından güven sağlayan coğrafi işaret tescili, aynı zamanda üreticiler için rekabet avantajı sağlamaktadır. Dijital pazarlama ise rekabet avantajı kazanmayı ve pazar payını genişletmeyi amaçlayan markalar için önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu doğrultuda dijital pazarlamanın ivme kazandığı günümüzde araştırmanın amacı coğrafi işaretli Ayvalık, Burhaniye ve Edremit zeytinyağı üreticisi firmaların internet sayfaları aracılığıyla uyguladıkları dijital pazarlama stratejilerinin incelenmesidir. Zeytinyağı sektörünün sahip olduğu ekonomik pay, bölge kalkınmasına etkisi, yarattığı katma değer ve ihracat potansiyeli araştırma evreninin belirlenmesinde etkili olmuştur. Nitel araştırma yöntemi ve örnek olay deseni benimsenen araştırmanın verileri ikincil kaynaklardan elde edilmiştir. Araştırma kapsamında incelenen firmalar ölçüt örneklem yöntemi ile belirlenmiş olup Balıkesir’de coğrafi işaretli zeytinyağı üreten firmalar ele alınmıştır. Firmaların internet sayfaları aracılığıyla gerçekleştirdikleri dijital pazarlama iletişiminde gelişmeye açık yönler bulunduğu tespit edilmiştir. Coğrafi işaretli zeytinyağının tanıtımının etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi amacıyla tespit edilen zayıf yönler ve fırsatlar dâhilinde ilgili firmaların dijital pazarlama faaliyetlerini iyileştirmek için önerilerde bulunulmuştur.
Ultrasound-assisted vacuum drying in foods: mechanisms, quality attributes, and industrial potential
(Multidisciplinary Digital Publishing Institute (MDPI), 2026) Büyükyavuz, Ahmet; Yalınkılıç, Barış; Başlar, Mehmet; Dawson, Paul L.
Ultrasound-assisted vacuum drying (USVD) has emerged as an increasingly studied food drying approach to overcome mass and energy transfer limitations associated with conventional vacuum drying. This study aims to clarify the behavior of the USVD process by synthesizing findings from product- and condition-specific studies. This review critically examines 38 core USVD studies published between 2014 and 2025, complemented by related comparative research, to assess the effects of USVD on drying efficiency, product quality, and key process parameters across diverse food matrices. The reviewed literature consistently demonstrates that USVD enhances drying kinetics, with increases in drying rate reaching approximately 94%, depending on product characteristics and operating conditions. Due to shorter drying times, USVD also provides potential economic advantages through reduced energy costs, equipment utilization and overall process costs. Furthermore, research has found that USVD retains quality attributes including color and bioactivity of a wide range of foods. USVD-dried products commonly exhibit improved microstructural integrity and enhanced porosity, which imparts superior rehydration. In conclusion, this study highlights the strong potential of USVD to enhance drying efficiency while preserving product quality.
Resilience and environmental adaptation of timber-framed vernacular architecture in the altitudinal zones of Sürmene, Turkey
(Transilvania University of Brasov 1, 2025) Kolbay, Sevda Duygu
This study explores the typological diversity of timber-framed wall construction in the vernacular architecture of Sürmene, a district located in the Eastern Black Sea region of Turkey. The region features a complex settlement structure composed of coastal towns, rural villages, hamlets, and highland pastures – each shaped by distinct topographic conditions and seasonal use patterns. Within these local zones, five timber-framed wall systems – Taraba, Bağdadi, Çatkı (Stone), Çatkı (Brick), Gözdolma, and Muskalıdolma – were identified, each associated with a specific altitudinal level. The research aims to establish a correlation between settlement altitudes and timber wall typologies, identifying how environmental and socio-cultural factors influence construction techniques. Field data were obtained through on-site documentation in eight villages and analysed using Geographic Information System (GIS). A CRITIC-based multi-criteria investigation approach was employed to assess wall systems across five criteria: material availability, climatic adaptation, ease of construction, dismantlability, and structural integrity. The findings show that each wall type corresponds to distinct altitudinal patterns, shaped by topographic context, environmental pressures, and cultural preferences. The results highlight the adaptive capacity of timber construction in response to environmental gradients, illustrating how vernacular knowledge integrates resilience, material logic, and sustainable spatial organisation in the Eastern Black Sea region.
Effects of a matrix route on the third dimensionality of a townscape
(Institut za Arhitekturu i Urbanizam Srbije, 2026) Karakuş, Naime Dilge; Gürer, Tan Kamil
Street systems are fundamental elements of cities, and they include many hierarchies that determine the structure of the urban fabric. It is possible to identify some basic typologies of streets as routes found in all spontaneous building fabrics. The matrix route is the oldest and most important one, as it has led to the development of settlements and often formed naturally without a planned design. The study focuses on the matrix route’s three-dimensional impact on the urban form, specifically analyzing Karakolhane Street’s role in shaping the Yeldeğirmeni district in Kadıköy, Istanbul. The street was chosen due to its evolution being traceable on historical maps, and the changes in its three-dimensional structure can be identified based on zoning laws and personal observations. The analysis methodology comparatively focuses on the street structure and nodes, height changes, height differences at polar nodes, and their impact on the urban landscape. The inquiry aims to document these changes using historical maps, records, texts, illustrations, and photographs. Historical maps are the primary source of information as they display the layout of streets, urban blocks, and buildings, preferably dating back to the 18th century.
From invasion to symbiosis: a morphological analysis of domesticated parasitism in incremental housing
(Multidisciplinary Digital Publishing Institute (MDPI), 2026) Türkmen, Anday; Yıldız, Neslihan
The escalating housing crisis and the uncontrolled proliferation of informal settlements in the Global South challenge the modernist ideal of the completed architectural object. While 'Parasitic Architecture' is conventionally coded as an act of illegal occupation, 'Incremental Housing' strategies propose a controlled evolution; however, a theoretical gap exists in defining the morphological mechanics where these two concepts intersect. This study aims to bridge this gap by proposing the concept of 'Domesticated Parasitism'. Adopting an instrumental case study model, the research analyzes the morphological evolution of the Quinta Monroy housing complex in Chile. To mitigate interpretive bias and ensure analytical objectivity, the visual reading follows a structured coding protocol that categorizes the intervention zones into three distinct layers: (1) Fixed Structural Matrix, (2) Defined Expansion Zones, and (3) User-Generated Infill. Findings from the diachronic analysis comparing the initial state with current saturation levels reveal that the host structure functions as a 'spatial cage' that disciplines the growth of user additions. Unlike uncontrolled urban sprawl, the visual evidence confirms that the parasitic additions strictly adhere to the vertical void geometry defined by the architect. The research concludes that the architect's role transforms from an author of static forms to an enabler, positioning domesticated parasitism as a sustainable spatial grammar for urban densification.
Analysing morphogenetic design approaches in the context of hypothetical housing examples
(2025) Türkmen, Anday
Conceptual approaches that systematically integrate ecological reasoning with algorithmic design processes have gained increasing attention in theoretical discussions on architectural practice. However, a significant gap remains in terms of their application, particularly within the context of housing architecture. In response to this theoretical gap, this study aims to evaluate the algorithmic orientations of designers who transform their spatial inquiries into an ecological organization through hypothetical housing examples. This evaluation is framed through the concept of morphogenetic design—a biologically informed architectural approach in which form and space evolve not through predetermined templates but through generative, adaptive, and systemic processes. Accordingly, the study addresses two main research questions: 'The potential impact of morphogenetic design on residential buildings' and 'Integration of morphogenetic design into housing construction processes'. The study employed a qualitative research design and the literature review method to answer the research questions. The research sample consists of four hypothetical housing projects: Embryological House, Multistory Apartment Building, Molecular Engineered House, and The Fab Tree Hab. These projects were developed using morphogenetic design approaches in 2000 and beyond. In order to collect data from the main mass in an easy and fast way, Homogeneous sampling method, one of the purposeful sampling types, was preferred. In this context, the 'descriptive content analysis method' was preferred to analyse the data obtained in the research and the data was analysed in two stages. In the first stage, descriptive analysis was carried out and the general trend was determined by examining the qualitative studies that could answer the research questions. In the second stage, content analysis was carried out and the data obtained were organised and interpreted according to the parameters set by the researcher. The analysis indicates that morphogenetic design has the capacity to substantially transform the formal, functional and ecological dimensions of future residential buildings. Digital design methods, biologically inspired production techniques and user-participatory design strategies have rendered it feasible for buildings to self-renew, establish symbiotic relationships with their environment and adapt to various living scenarios. This process is characterised by the integration of sustainability and user experience across multiple stages, ranging from design to construction.
Investigation of drying kinetics of Turkey breast meat using vacuum and ultrasound-assisted vacuum drying
(2025) Çakır, Muhammet Ali; Kabil, Emre; Yalınkılıç, Barış; Başlar, Mehmet
Various drying techniques are employed for the dehydration of fresh meat, and the evaluation of drying kinetics is crucial for determining parameters such as drying rate and energy efficiency. Recent studies have focused on developing innovative drying techniques, among which ultrasound-assisted vacuum drying (UAVD) has gained prominence. In this study, the drying process of turkey breast meat was investigated using both vacuum drying (VD) and UAVD at different temperatures (50°C, 60°C, and 70°C). The drying kinetics were analyzed using six different thin-layer drying models. Samples were dried until their moisture content fell below 20%, and the obtained drying data were successfully fitted to the six thin-layer drying models, with R² values ranging from 0.983 to 0.999. The logarithmic drying model was identified as the best-fitting model, and UAVD was found to be more effective than conventional vacuum drying. Moreover, drying efficiency in UAVD improved with increasing temperature, demonstrating its potential as an advanced drying technique for poultry meat processing.
Quality and microstructural changes in salted goose meat dried by hot-air, infrared, and microwave techniques
(Multidisciplinary Digital Publishing Institute (MDPI), 2025) Kabil, Emre; Çakır, Muhammet Ali; Yalınkılıç, Barış; Başlar, Mehmet
This study aimed to investigate the effects of different drying methods on salted goose meat, with a particular focus on its microstructure, drying kinetics, color, TBARS (Thiobarbituric acid reactive substances), rehydration, and shrinkage parameters. Goose breast meat with 6% (w/w) salt was dried using hot air and infrared drying at temperatures of 55 °C, 65 °C, and 75 °C, as well as microwave at power levels of 120 W, 350 W, and 460 W. The results revealed that increasing temperature and power levels increased the drying rate in all drying methods. The microwave-dried samples at 460 W and 350 W showed the highest average L* values, followed by the samples dried at 75 °C using infrared and hot air. On the other hand, the lowest temperature (55 °C) and power (120 W) levels resulted in the highest average TBARS values across all drying processes. Furthermore, the highest shrinkage rate was observed at the highest temperature (75 °C) or power level (460 W), while the highest average rehydration rate was recorded in the samples dried at 75 °C using infrared and hot air. Considering the microstructure of the dried meats, the drying method and the temperature/power conditions were found to cause a change in the fibril structures to varying extents.
Influences of chloride salts on enzymatic activity, lipid oxidation and volatile compounds of reduced-sodium salt pastırma
(MDPI, 2025) Yalınkılıç, Barış; Suncak, Fatma Yağmur Hazar; Kaban, Güzin; Aksu, Muhammet İrfan; Kaya, Mükerrem
The study investigated the effects of chloride salts (control: 100% NaCl, salt mixture I: NaCl/KCl (50/50), salt mixture II: NaCl/KCl/CaCl2 (40/40/20), salt mixture III: NaCl/KCl/CaCl2/MgCl2 (30/40/20/10)) on enzymatic activity, lipid oxidation, and volatile compounds in reduced-sodium salt past & imath;rma, a Turkish dry-cured meat product. Lipid oxidation and instrumental color values were not affected by different salt mixtures. Salt mixtures II and III decreased pH value (p < 0.05). However, the mean pH value did not fall below 5.5 in any sample. The salt mixture treatment had significant effect on water activity, cathepsin B, and cathepsin B + L. In contrast, a(w) value was under 0.90 in all treatments. The highest mean values for cathepsin B and B + L were determined in the control group with 11.69 +/- 2.73 and 85.82 +/- 12.65 U g(-1) x 10(-3) dry matter, respectively. The closest correlation for lipolytic enzyme activities was determined by the mixture II and III groups, while a closer correlation was observed between salt mixtures I and III in terms of proteolytic enzyme activities. With regard to volatile compounds, there was a closer relationship between the control and salt mixture I. As a result, it can be concluded that salt mixture I in reduced-sodium salt past & imath;rma showed closer results to the control group.
Kültürel mirasın sürdürülebilirliğinde mutfak mirasının rolü
(TROAS Uluslararası Turizm Araştırmaları Derneği, 2025) Evren, Seray; Şengül, Serkan; Yarmacı Güvenç, Nihan
Bir bölgeye özgü mutfak kültürünün tanımlanması ve arşivlenmesi, kültürel miras unsuru olarak tanınmasının ve sürdürülebilmesinin başlangıç noktası olarak ifade edilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı kültürel miras kapsamında Edirne’nin mutfak mirasının kayıt altına alınması ve bu mutfak mirasının kültürel miras kapsamında sürdürülebilirliğine ilişkin süreçlerin belirlenmesidir. Araştırma evreninin Edirne olarak belirlenmesinde köklü bir mutfak mirasına sahip olması etkili olmuştur. Araştırma amacı doğrultusunda keşfedici olması sebebiyle nitel yöntem ile yürütülmüştür. Araştırma örnekleminin belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniklerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik tekniği kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış sorular aracılığıyla görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda yerel halk, yöresel ürün sunan işletmeler ve mutfak mirasının sürdürülmesinde rol oynayan kamu kurumu temsilcilerinden oluşan toplam 26 katılımcı ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Bulgular Edirne mutfak mirası ve Edirne mutfak mirasının sürdürülebilirliği başlıkları altında ele alınmıştır. Bulgular doğrultusunda Edirne mutfak mirasında yer alan yiyecek ve içecekler, ekipmanlar ve gelenekler belirlenmiştir. Bununla birlikte geçmişten günümüze sürdürülemeyen yiyecek ve içecekler, ekipmanlar, gelenekler, tüketim biçimleri ve hazırlık yöntemleri ile mutfak mirasının sürdürülmesi için gerçekleştirilen faaliyetler ve mutfak mirasının sürdürülebilirliği önündeki engeller tespit edilmiştir.
Yaratıcı basın ilanlarının görsel metaforlar üzerinden incelenmesi
(Bursa Uludağ Koleji Özel Eğitim Kurumları, 2025) Yaşlı, Sevim; Birol, Emel
Basın ilanlarında görsel tasarımlar, yaratıcı fikirler ve sanat potansiyeli açısından önemli bir gösterge olarak değerlendirilmektedir. Bu göstergeler basın ilanlarında mecazi anlatım, metafor ve metanomi olarak kullanılır ve böylece markalar, hedef kitlenin dikkatini çekmeyi ve satın alma arzusunu arttırmaya çalışır. Tüketici davranışlarının sürekli değiştiği, bilgiye erişimin kolaylaştığı ve rekabetin arttığı bir ortamda, basılı medya sektörü özellikle tüketicinin markayı diğer markalardan ayırt etmesi, fark edebilmesi ve markanın kalıcılığını sağlamak için görsel metaforlardan oldukça yararlanmaktadır. Tüketiciye verilmek istenen mesajlara görsel metaforlar eklenerek mesaja farklı anlamlar yüklenmektedir. Çalışma, yaratıcı basın ilanlarının içerdiği görsel metaforları ayrıntılı bir şekilde inceleyerek, bu metaforların iletişim süreçlerine olan etkilerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle çalışma, yaratıcı görsel metaforların anlamı, kullanılan görsel ile iletilmek istenen mesajlar, markanın imajı ve reklamın hedef kitlenin üzerindeki etkisi gibi unsurlara odaklanmaktadır. Amaçlı örneklem modeliyle seçilen Adsoftheworld web sitesinde 2019-2024 yılları arasında yayımlanan yaratıcı basın ilanlarını ele alan çalışmada, Roland Barthes'ın düz anlam ve yan anlam kuramı ile sistematik dilbilimciler George Lakoff ve Mark Johnson'un kavramsal metaforlar tipolojisi kapsamında göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları Adsoftheworld web sitesinde yayımlanan yaratıcı basın ilanlarındaki görsel metaforlardan elde edilmiş ve bu bulguları somutlaştırmak amacıyla iki adet basın ilanı tasarlanarak, uygulamalı bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Görsel metaforların yüzeysel ve derin anlamlarının farklı sektörlerdeki kullanımlarının benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak için yapılan uygulama çalışması, metaforların anlam katmanlarını anlamak açısından önemlidir. Ayrıca çalışma, basın ilanlarında kullanılan görsel metaforların, markaların reklam stratejilerine ve tüketicilerin algılarına olan katkısının göstergebilimsel analiz yöntemi ile ortaya konularak, görsel metaforların, basın ilanlarının iletişim bileşenlerinde nasıl bir etki yaratabileceğinin önemini vurgulamaktadır.
From visual art to fictional space through the ekphrasis method: an ai-supported design process
(Çukurova University, 2025) Başçı, Selva
This study aims to examine fictional space designs inspired by works of art through the method of ekphrasis and artificial intelligence (AI) tools. Within the scope of the research, artworks from different periods and artistic movements were selected; students analyzed these works in terms of their conceptual, sensory, and formal aspects and developed spatial scenarios using the method of ekphrasis. The resulting spatial scenarios were provided as input to artificial intelligence tools, and fictional space designs were created based on these texts. The implementation process was carried out with third-year students from the Department of Interior Architecture and Environmental Design at Istanbul Gedik University. The findings reveal that when the reference artworks were analyzed in terms of composition, theme, content, historical context, symbolism, and formal elements, these components significantly influence the decisions related to the form, function, color, material, and texture of the resulting fictional spaces. Another finding of the research shows that artificial intelligence tools, beyond being mere production instruments, actively contribute to the design process by enabling design students to transform their intuitive decisions into visual representations. However, although these tools introduce flexibility into the design process by offering alternative production possibilities during the visualization stage, it is important that their use is not limited to technical skills alone; rather, it should be supported by interdisciplinary methods such as ekphrasis, as well as by skills in contextual interpretation, conceptual analysis, and narrative construction for their effective contribution to the process. For future studies, it is recommended that the method be applied to different disciplines and implemented with larger sample groups.
Dijital oyunlarda dünya oluşturma ve alt-yaratım “mitopya”
(Dokuz Eylül Üniversitesi, 2025) Erbaş, Engin Deniz
Alt-yaratım kavramı, Britanyalı yazar John Ronald Reuel Tolkien tarafından 1939 yılında “Peri Masalları Üzerine” başlıklı konferansında ve bu konferansa dayanarak yazdığı aynı isimli makalede ortaya atılmıştır. Tolkien, farklı dönemlerde kaleme aldığı Niggle’ın Yaprağı, Silmarillion gibi eserlerinde bu kavrama doğrudan ya da dolaylı olarak değinmiştir. Bu çalışmaların, alt-yaratımın temel yapısını oluşturduğu söylenebilir. Tolkien, destanlar, halk hikayeleri, mitolojiler gibi yerleşik kültürel varlıklardan hareket ederek çağdaş bir mit yani mitopya oluşturmuştur. Yüzüklerin Efendisi ve Hobbit romanları, bu temeller üzerine inşa edilmiştir. Tolkien’in eserleri, edebiyat dünyasını güçlü bir şekilde etkilemiş ve bu etkiler önce sinema sonra oyun dünyasına yansımıştır. Bu makalede, dijital oyun tasarımında dünya inşa etmenin temel bir yöntemi olarak alt-yaratım kavramı incelenmiş ve bileşenleri belirlenmiştir. Araştırma, dijital oyunlarda oynama deneyiminin önemli bir belirleyici olduğu düşüncesini desteklemektedir. Bu bağlamda, dijital oyunlarda alt-yaratımın oyun deneyimi üzerine etkisi alt-yaratım kavramı çerçevesinde ele alınmıştır. Makale, dijital oyun tasarımcıları için bir alt-yaratım modelini tartışmayı amaçlamaktadır. J.R.R. Tolkien’in alt-yaratım kavramına dayanarak oluşturduğu ve araştırmacılar tarafından “Legendarium” olarak adlandırılan Orta Dünya edebi seçkisi, makalenin genel çerçevesini oluşturmaktadır. Araştırmada, alt-yaratım kavramı bir dünya oluşturma yöntemi olarak kabul edilmiş ve bu kavramın genel yapısı ortaya konmuştur. Metinlerarası bir yaklaşımla ele alınan bu kavram, nitel ve karşılaştırmalı bir yöntemle çözümlenmiştir. Sonuç olarak, oyun tasarımcıları için bir dünya oluşturma modeli önerilmiştir.
Kültür aktarımında yöresel mutfakların kullanımı: Zonguldak örneği
(Gaziantep Üniversitesi, 2025) Kayış, Ömer Faruk; Yarmacı Güvenç, Nihan
Bu çalışmanın amacı, Zonguldak mutfak kültürünün ve yöresel yemeklerinin somut olmayan kültürel miras kapsamında kültür aktarımının incelenmesidir. Araştırma evreni, Zonguldak ilinin yöresel mutfak kültürünün temsilcisi olan yerel halktan oluşmaktadır. Araştırmanın amacı ve yöntemi belirli kişilerden bilgi edinilmesini gerektirdiği için araştırma örnekleminin belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniklerinden, ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik tekniğinden yararlanılmıştır. Bu doğrultuda ilgili literatür taraması ve uzman görüşü ile oluşturulan 11 adet yarı yapılandırılmış soru ile görüşme formu oluşturulmuştur. Zonguldak ilinde yaşayan ve mutfak kültürü hakkında bilgi sahibi, 50 yaşını aşmış ve 3 nesildir bölgede yaşamlarını sürdüren 41 katılımcı ile 10 Ağustos 2023-10 Aralık 2023 tarihleri arasında görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sonucunda Zonguldak yöresinin eski zamanlarda kutlanan Hıdırellez ve düğün adetleri ile kültürel mutfak ritüelleri, tereyağı ile ceviz yağının yapımı ve kullanımı gibi mevsimsel ve yöresel ürünleri ile hazırlık aşamaları, 142 adet yöresel yemeğin ismi, yöresel mutfak kültürünün ve yemeklerin genellikle anne ve kayınvalideden öğrenildiği, yörede var olan çeşitli mutfak ekipmanları ve bu ekipmanların isimleri tespit edilen bulgular arasındadır. Buna ek olarak elde edilen bulgular doğrultusunda günümüzde yapılmadığı ya da unutulduğu tespit edilen 81 adet yemek çeşidinden bazıları ise kiren çorbası, kestane çorbası, gökçe ağaç/lili mancarı, soğan oturtması, zılbıt, yoğurtlu çükündür/kök, bağ yaprağı mancar, soğan dolması, sirkeli köfte, kabaklı gözleme, mısır kömeci, köy makarnası, kabuklu fasulye pilavı, nişasta helvası ve pekmez helvasıdır.
Sürdürülebilir restoranlarda yöresel ürün kullanımı ve İstanbul mutfak kültürünün sürdürülebilirliği
(İstanbul Aydın Üniversitesi, 2025) Köselerden, Merve Nur; Yarmacı Güvenç, Nihan
Sürdürülebilir restoran yöneticilerinin yöresel ürün kullanım düzeyleri, İstanbul mutfak kültürünün sürdürülebilirliğine yönelik faaliyetleri ile restoran yöneticilerinin bakış açılarının belirlenmesi amacıyla tasarlanan bu çalışma, restoranlarda yöresel ürün kullanımı ve mutfak kültürünün sürdürülebilirliği adına farkındalık yaratmak için önem arz etmektedir. Nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve araştırma verileri görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın evreni, İstanbul’da faaliyet gösteren sürdürülebilir restoran işletmeleri olarak belirlenmiştir. İşletmelerin belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmış ve belirlenen ölçütleri sağlayan, İstanbul’da faaliyet gösteren sürdürülebilir restoranların yöneticileri ile görüşme yapılmıştır. Toplam 5 işletme, 10 katılımcı ile görüşmeler tamamlanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yapılmıştır. Analiz ile elde edilen verilerin sonucunda, işletmelerde yöresel ürün kullanımına özen gösterildiği ancak İstanbul Mutfak kültürüne ait yemeklere yeterince yer verilmediği görülmüştür. Ayrıca İstanbul mutfak kültürüne dair yeterli bilgilerinin de olmadığı saptanmıştır. Sürdürülebilir restoranlarda yöresel ürün kullanımı konusunda yeterli çalışmalar yapılırken, İstanbul mutfak kültürüne yönelik çalışmaların yetersiz olduğu görülmüştür.

Güncel Gönderiler