Olumlu miras sözleşmelerinde lehtarın mirasbırakandan önce ölümünün hukuki sonuçları üzerine

Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre, olumlu miras sözleşmesiyle lehtar kılınan kişinin mirasbırakandan önce ölümünün hukuki sonuçları, mirasbırakanın malvarlığını sağlığında lehtara devretmiş olup olmamasına göre değişir. Malvarlığı lehtara devredilmemişse, kural olarak ölüme bağlı kazandırma sona erer ve lehtarın daha önceden yerine getirmiş olduğu edimler kendi mirasçıları tarafından geri istenebilir (TMK m. 548). Mirasbırakanın malvarlığını sağlığında mirasçı atanan lehtara devretmiş olması halinde ise söz konusu malvarlığı değerlerinin mirasçı atananın mirasçılarına geçeceği kuralı devreye girer (TMK m. 572/3). TMK m. 548 gereği veya TMK m. 572/3’te öngörülen kuralın aksine bir anlaşmanın varlığı nedeniyle önceden ölen lehtarın yerine getirmiş olduğu edimlerin onun mirasçıları tarafından iadesi gündeme gelebilir. Olumlu miras sözleşmesinin ivazlı yapılmış olduğu bu halde iade talebi, bir tasfiye ilişkisine dönüşen bu sözleşmeye dayanır. İvazlı olumlu miras sözleşmesinin özel bir türünü oluşturan ölünceye kadar bakma sözleşmesi şeklinde yapılan miras sözleşmelerinde malvarlığının bakım borçlusu mirasçı atanana sağlıkta devredilmiş olması, bakım alacaklısı mirasbırakanın Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 618 hükmünden yararlanabilmesi bakımından önem taşır. Böylece mirasbırakan, mirasçı atananın mirasçılarıyla devam eden sözleşme ilişkisinden dönerek, daha önce yerine getirmiş olduğu kazandırmanın kendisine iade edilmesini sağlama imkânını elde eder.

According to the Turkish Civil Code, the legal consequences of a predeceased beneficiary of a positive contract of succession depends on whether the testator has transferred of his/her property to the beneficiary or not. If the property has not been transferred to the beneficiary, as a rule, the testamentary disposition is terminated and the performances previously rendered by the beneficiary may be reclaimed by his/her heirs (Art. 548 of the Turkish Civil Code). On the other hand, according to Art. 572/3 of the Turkish Civil Code, if the testator has transferred his/her property to the named heir during his or her lifetime, the property will pass to the heirs of the named heir. According to Art. 548 or an agreement contrary to Art. 572/3, performances previously rendered by the predeceased beneficiary can be returned by his/her heirs. In this case, which the positive contract of succession has been made with valuable consideration, the claim for return is based on this contract converted into a liquidation. In contracts of succession made in the form of a lifetime maintenance agreement, which constitutes a special type of valuable positive contract of succession, transfer of the property to the named heir as settlor during the beneficiary testator’s lifetime is important in order for the beneficiary testator to benefit from the provision of Art. 618 of the Turkish Code of Obligations. Thus, the beneficiary testator may ensure the return of the disposition that he/she has previously rendered by withdrawing the ongoing contract relationship with the heirs of the named heir.