Sinestezik deneyim parametreleri üzerinden tarihi bir mekân okuması: Yerebatan sarnıcı örneği
| dc.contributor.advisor | Yıldız, Neslihan | |
| dc.contributor.advisor | Karaoğlu Can, Merve | |
| dc.contributor.author | Sürel Kaya, Melek | |
| dc.date.accessioned | 2026-06-24T10:40:54Z | |
| dc.date.available | 2026-06-24T10:40:54Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.date.submitted | 30.09.2025 | |
| dc.department | Enstitüler, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı | |
| dc.description.abstract | Tarihi mekânlarda ziyaretçilerin mekânsal deneyimini etkileyen pek çok faktör incelenmiş olmasına rağmen, sinestezi kavramının duyular arası etkileşimlerle mekân atmosferini nasıl dönüştürdüğü ve ziyaretçi algısına kattığı derinlik yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmada, İstanbul'daki Yerebatan Sarnıcı örneği üzerinden sinestezik deneyim ve çoklu duyusal algının ziyaretçilerin mekânsal tatminleri, duygusal bağları ve deneyimlerinin kalıcılığı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, Yerebatan Sarnıcı'nı en az bir kez ziyaret etmiş kişiler oluşturmaktadır. Örneklem ise Google Forms aracılığıyla ulaşılan katılımcılardan meydana gelmiş, kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen, 5'li likert ölçeğine dayalı 39 soruluk bir anket formu kullanılmıştır. Anketin ilk bölümünde katılımcıların demografik bilgileri ve mekâna dair deneyim verileri toplanmış, devamında ise çoklu duyusal algı, sinestezik deneyim ve bunların mekânsal tatmin ile ilişkisi ölçülmüştür. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ve ilişkisel analizler kullanılarak değerlendirilmiş, ayrıca mekâna dair gözlemlerle nitel bulgular elde edilmiştir. Araştırma bulguları, Yerebatan Sarnıcı'nın tarihi ve atmosferik yapısının ziyaretçilerin duyularını eş zamanlı olarak harekete geçirerek güçlü sinestezik deneyimler yarattığını göstermektedir. Görsel estetik ile akustik bileşenlerin etkileşimi mekânın daha derin ve çok boyutlu algılanmasını sağlarken; dokunsal ve kokusal unsurlar ziyaretçilerin duygusal hafızasını güçlendirmiştir. Sonuç olarak, sinestezik deneyim parametrelerinin tarihi yapıların korunması ve sunumunda dikkate alınmasının, ziyaretçi deneyiminin sürdürülebilirliği açısından önemli katkılar sağlayacağı anlaşılmaktadır. | |
| dc.description.abstract | Although numerous factors affecting visitors' spatial experiences in historical sites have been studied, how synesthesia transforms the atmosphere of a space through intersensory interactions and the depth it adds to visitors' perception has not been sufficiently explored. This study examines the impact of synesthetic experience and multisensory perception on visitors' spatial satisfaction, emotional bonds, and the permanence of their experiences, using the Basilica Cistern in Istanbul as a case study. The research population consisted of individuals who had visited the Basilica Cistern at least once. The sample consisted of participants recruited through Google Forms, using a convenience sampling method. A 39-question survey form developed by the researchers, based on a 5-point likert scale, was used to collect data. The first section of the survey collected participants' demographic information and spatial experience. Subsequently, multisensory perception, synesthetic experience, and their relationship with spatial satisfaction were measured. The data obtained were evaluated using descriptive statistical methods and correlational analyses, and qualitative findings were also obtained through observations of the space. Research findings indicate that the Basilica Cistern's historical and atmospheric structure simultaneously stimulates visitors' senses, creating powerful synesthetic experiences. The interaction between visual aesthetics and acoustic components fosters a deeper, more multidimensional perception of the space, while tactile and olfactory elements strengthen visitors' emotional memories. Consequently, considering the parameters of synesthetic experience in the preservation and presentation of historical structures will significantly contribute to the sustainability of the visitor experience. | |
| dc.identifier.uri | https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11501/2763 | |
| dc.identifier.yoktezid | 999450 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | İstanbul Gedik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Çoklu Duyusal Algı | |
| dc.subject | Mekân Atmosferi | |
| dc.subject | Yerebatan Sarnıcı | |
| dc.subject | Mekân Deneyimi | |
| dc.subject | Sinestezi | |
| dc.subject | Synesthesia | |
| dc.subject | Multisensory Perception | |
| dc.subject | Spatial Atmosphere | |
| dc.subject | Basilica Cistern | |
| dc.subject | Spatial Experience | |
| dc.title | Sinestezik deneyim parametreleri üzerinden tarihi bir mekân okuması: Yerebatan sarnıcı örneği | |
| dc.title.alternative | Reading a historical space through synesthetic experience parameters: the case of the basilica Cistern | |
| dc.type | Master Thesis |
