Bireysel ve takım sporcularının öz-yeterlik ve stresle başa çıkma stratejileri

Bu araştırmada, sporcuların öz-yeterlikleri ile stresle başa çıkma stratejilerinin spor türü değişkeni açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya en az üç yıldır aktif olarak voleybol, basketbol, futbol, hentbol branşlarında yer alan 399 (sporyaşı=10.3±4.7) takım sporu yapan sporcu ve atletizm, eskrim, yüzme, taekwondo branşlarında yer alan 328 (sporyaşı=8.4±4.2) bireysel spor yapan sporcu olmak üzere toplam 727 sporcu katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Öz-yeterlik Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Envanteri (SSBÇSE) kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre öz-yeterlik ile SSBÇSE hayal etme, çaba sarf etme, destek arama, gevşeme, sosyal geri çekilme ve zihinsel karmaşa alt ölçekleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<.05). Sporcuların öz-yeterlik puanları açısından farka bakıldığında, bireysel spor yapan sporcuların takım sporu yapan sporculardan daha yüksek seviyede öz-yeterliğe sahip olduğu, öz-yeterlik puanları ile spor türü değişkeni arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<.05). Takım ve bireysel spor yapan sporcular arasında stresle başa çıkma stratejileri açısından fark olup olmadığına bakıldığında hayal etme, çaba sarf etme, düşünce kontrolü, mantıksal analiz, sosyal geri çekilme, zihinsel karmaşa ve çekilme alt ölçekleri arasında anlamlı fark görülmektedir (p<.05). Bu araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, öz-yeterliğin stresle başa çıkma stratejileri üzerinde belirleyici olabileceği, ayrıca takım ve bireysel spor yapan sporcuların farklı başa çıkma stratejileri kullandıkları söylenebilir. Sporcuların performanslarını gerçekleştirmedeki kritik önem göz önüne alındığında öz-yeterliği arttırmaya ve stresle başa çıkma stratejilerinin kullanmasına yönelik çalışmaların arttırılmasının yararlı olacağı önerilmektedir.

In this study, it is aimed to examine the self-efficacy and stress coping strategies of athletes in terms of sport type variable. A total of 727 athletes, including 399 (sports age=10.3±4.7) team sports athletes in volleyball, basketball, football, handball and 328 (sports age=8.4±4.2) individual sports athletes in athletics, fencing, swimming, taekwondo, participated in the research voluntarily for at least three years. As of a data collection tool, the Self-Efficacy Scale and the Stress Coping Strategies Inventory (SSBÇSE) were used. Descriptive statistics, Pearson Product Moment Correlation and t test were used to analyze the data. As far as the findings of the study, a significant relationship was found between the average scores of self-efficacy scale and the subscales of mental imagery, effort expenditure, seeking support, relaxation, disengagement/resignation and mental distraction dimensions of the inventory of strategies for dealing with stress (p<.05). When looking at the difference in terms of self-efficacy scores of athletes, it was found that the athletes who do individual sports had higher levels of self-efficacy than the athletes who do team sports, there was a significant difference between self-efficacy scores and the type of sport variable (p<.05). When looking at whether there was a difference between team and individual athletes in terms of coping with stress strategies, there is a significant difference between mental imagery, effort expenditure, thought control, logical analysis, distancing, mental distraction and disengagement/resignation subscales (p<.05). Looking at the results of this study, it can be said that self-efficacy can be a determinant on coping strategies with stress, and athletes who do team and individual sports use different coping strategies. Considering the critical importance of athletes in performing their performances, it is suggested that it would be beneficial to increase the studies on increasing self-efficacy and using stress-coping strategies.