Mesafeli satış sözleşmelerinde cayma hakkının atipik kullanımının önlenmesi

Bu çalışmada, mesafeli satış sözleşmelerinde tüketiciye tanınan cayma hakkının düzenleniş tarzı, atipik kullanımı sorunu ve çevresel etkileri incelenmektedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesi uyarınca mesafeli sözleşme, tarafların eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın ve uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmedir. Mesafeli satış sözleşmesinde, satın aldığı malı sözleşme kurulmadan önce inceleme imkânına sahip olmayan tüketici, malı teslim aldıktan sonra herhangi bir gerekçe göstermeksizin kullanabileceği cayma hakkı ile korunmaktadır. Cayma hakkına ilişkin hukuki düzenlemeler nispi emredici nitelikte olup uygulamada, satıcılar cayma hakkının koşullarını tüketici lehine değiştirerek rekabet avantajı elde etmeye çalışmaktadır. Bu uygulama, bazı tüketicileri cayma hakkını yasal amacının dışında ve atipik tarzda kullanmaya teşvik etmekte; bu durum artan iade oranlarıyla birlikte olumsuz çevresel etkilere yol açmaktadır. Bu çalışma, Avrupa Birliği hukuku kaynaklarından yararlanılarak, cayma hakkının atipik kullanımını önlemeye yönelik hukuki düzenleme önerilerinin değerlendirilmesi ve Türk hukukuna ilişkin çözüm önerisi geliştirilmesi amacı ile hazırlanmıştır.

This study examines the legal framework of the right of withdrawal granted to consumers in distance sales contracts, the problem of its atypical use, and its environmental implications. Article 48 of the Law No. 6502 on the Protection of Consumers defines distance contract as a contract concluded through remote communication tools without the simultaneous physical presence of the parties. In such contracts, the consumer, lacking the opportunity to examine the goods prior to the conclusion of the contract, is afforded protection through the right of withdrawal, which may be exercised without providing any justification following the delivery of the goods. The legal provisions governing the right of withdrawal are relatively mandatory in nature. In practice, sellers often modify the conditions of this right in favor of the consumer in order to gain a competitive advantage. However, this approach may encourage some consumers to use the right of withdrawal in an atypical manner, which -combined with increasing return rates- leads to adverse environmental impacts. This study aims to evaluate legal regulation proposals to prevent the atypical use of the right of withdrawal and to propose a legal solution within the context of Turkish law, drawing on relevant sources from European Union law.